Nhưng điều khiến tôi cảm thấy buồn chính là tôi không tìm thấy lời khen ngợi nào để cân bằng với những lời phê bình của anh. Nguyên nhân của vô số những vụ tai tiếng và bê bối tập thể liên tục xảy ra tại Enron, Authur Andersen, Tyco, Xerox, WorldCom, v. Sau giờ học, một nữ sinh xin nói chuyện với tôi.
Anh thường tán dương việc sinh viên quý mến tôi như thế nào, rằng chúng được học biết bao điều hữu ích từ những giờ lên lớp của tôi ngoài những kiến thức trong sách giáo vở. Thế nhưng Gates đã nhận ra những khả năng khác nữa: Ông thường nghĩ về chúng khi ngồi nghe giảng những môn học mà ông không mấy thích thú. Tôi cho sinh viên làm bài tập như sau: Hãy viết mười mục tiêu cho cuộc sống của mình.
Thế là một số giá trị về mặt đạo đức và tinh thần đành phải nhường chỗ cho sự giàu có và kiểu sống của những người mới phất đó. Nhưng điều khiến tôi cảm thấy buồn chính là tôi không tìm thấy lời khen ngợi nào để cân bằng với những lời phê bình của anh. Thật khó tìm thấy cảm giác hài lòng về mình khi bạn là kẻ lười nhác, trốn tránh công việc.
Rõ ràng là điều này không dễ dàng, nhưng nó lại là một phần rất quan trọng trong bài học về khẳng định giá trị của người khác. Họ chưa nhận ra điều gì là chính yếu cho cuộc sống của mình. Một người chính trực luôn cảm thấy thoải mái và tự tin, họ chẳng phải toan tính lừa dối tội lỗi, chẳng phải lo lắng tranh giành, chẳng phải ân hận, phiền muộn vì những điều đã qua, những ham muốn thấp hèn…
Có những chọn lựa được xem là mặc nhiên, ví dụ như chọn bạn bè, nghề nghiệp, chọn cách sống, chọn hướng đi, chọn niềm tin, chọn nơi cư trú… Nhưng cũng có những sự lựa chọn mà chúng ta ít nhận ra hoặc không nghĩ nhiều đến chúng nhưng lại rất quan trọng, đó là: Đâu đó trong ký ức của mình, chúng ta vẫn thầm cảm ơn những người đã từng nâng đỡ tinh thần của chúng ta, chỉ bảo và giúp ta nhìn thấy điều tốt đẹp của chính mình. Tôi luôn biết ơn những điều phê bình của anh khi anh chỉ cho tôi thấy tôi đã làm sai điều gì và giải thích lý do tại sao một số sinh viên không thích tôi.
Sau khi lần theo những con đường khác nhau mong tìm được một cuộc sống tốt hơn, cuối cùng tôi đã trở lại nơi mà tôi bắt đầu cùng với những hứng thú mà có lúc chúng ta cho là lỗi thời. Các sinh viên nhận thấy rằng: Theo ông, bất cứ nỗi đau nào cũng mang đến cho chúng ta một sự trải nghiệm nào đó, chỉ là chúng ta có sẵn lòng đón nhận, học hỏi từ nó hay không mà thôi.
Thành công trong cuộc sống luôn luôn tỉ lệ thuận với mức độ quan tâm mà chúng ta thể hiện đối với những người khác. Điều cốt lõi là phải hiểu rằng, chúng ta sẽ trở nên như thế nào là tùy vào quyết định của chính chúng ta. Chúng cho chúng ta lý lẽ để hành động và khởi đầu những điều tốt đẹp.
Có thể do họ chưa gặp được một môi trường phù hợp hoặc có thể nó đã thực sự cằn cỗi. Họ trở thành nô lệ của đồng tiền và những thứ do đồng tiền mang lại. Và sau cùng chắc chắn có liên quan tới thành công.
Chính vì thế, họ chỉ là đang tồn tại chứ không phải đang sống thực sự. Chúng ta có thể đặt tiêu chuẩn cho mình dựa vào những gì người khác nói và làm hoặc dựa vào những điều chúng ta biết rõ là đúng và tốt. Những giá trị vĩnh cửu này là những nguyên tắc mang đến ý nghĩa cho cuộc sống của chúng ta.
Có rất nhiều người đinh ninh rằng hiện tại của mình đã được số mệnh định sẵn, nhưng thực ra không phải như vậy. Frankl là một trong hàng triệu người Do Thái bị nhốt trong trại tập trung Đức quốc xã trong Thế chiến thứ 2. Victor Frankl không chỉ đã sống sau khi trải qua sự tàn bạo của trại tập trung và của cả cuộc chiến, mà sau này ông còn trở thành một trong những nhà tâm lý học được kính trọng nhất thế giới.