Đừng xử sự theo lối thông thường, theo xúc động của bạn. Để kết luận, tôi muốn chép lại câu của bác sĩ Alexis Carrel mà bạn đã đọc ở đầu chương: "Những nhà kinh doanh không biết thắng ưu sầu sẽ chết sớm". Tôi phỏng vấn ông Henry Ford ít năm trước khi ông từ trần.
Sau khi xét tôi kỹ rồi, xin ngài thành thực cho biết tôi có thành công trong nghề ấy được không? Tại sao tôi biết như vậy? Vì chính ông đã khuyên học sinh của ông: "An tâm nhận cảnh ngộ ấy đi" vì "nếu ta bằng lòng chịu nhận sự đã xảy ra, ấy là bước đầu đi tới sự thắng những tai hại trong bất kỳ biến cố nào". Họ không tin như vậy.
Say mê làm việc hứng thú, rất ít khi thấy mệt. Sau đó hàng tháng, lúc nào cũng như người mất hồn, ngủ không được, người rạc đi. Cách đó trái hẳn với quy tắc hướng dẫn, vì phải xét đủ những điều kiện vật chất, xã hội, kinh tế ở chung quanh ta mới được.
Rồi anh vội sầm nét mặt: "Tôi nghiệp, nhà khá giả, lại con một, mà như vậy. Cho nên tôi thích cuốn How to stop worring mà chúng tôi dịch là Quẳng gánh lo đi hơn. Con phải bỏ hết oán hận, hết ý nghĩ chua chát đối với bất cứ ai".
Rồi thì cơ thể cháu tự nhiên phải mềm dẻo". Có phải toàn là tưởng tượng không? Không. Vì vậy, ba tôi sống thêm 42 năm nữa, cho đến năm 1941, thọ được 89 tuổi.
Mà ý niệm đó hoàn toàn tuỳ thuộc ta. Tôi giữ chiếc còi ấy làm kỷ niệm để nhớ một người đã biết coi rẻ những chuyện lặt vặt. Y quả đã làm việc tốt, và chúng ta đã nhầm mà buộc tội y.
Nghe bạn hỏi có đau khổ gì không, thì bà đáp: "Không, không có gì cả". Mursel dạy môn giáo khoa ở trường Sư phạm Columbia, đã nhận rõ như vậy khi ông nói: "Sự lo buồn giầy vò bạn không phải trong lúc bạn làm việc, mà trong lúc bạn nghỉ ngơi. Thấy nghĩa lý gì không? Tỷ lệ là 1/5000.
Ở trường tôi không bao giờ khóc hết, nhưng về nhà tôi thì sụt sùi kể lể. Nhân vì Disraeli có nói: "Đời người tựa bóng câu, hơi đâu mà nghĩ tới những chuyện lặt vặt", nên Andres Maurois viết trong tờ This Week: "Câu đó đã giúp tôi nén được biết bao nỗi đau lòng. Người ta hỏi ông có lo về nhiệm vụ ghê gớm của ông không, ông đáp: "Tôi quá bận, không có thời gian để lo chi hết".
Ta sẽ trả "cái còi" đó tới đúng giá nào mới thôi. Dougherty kể trên kia: "Nhớ lại thì hồi từ mới đi làm, tôi đã có thói quen dậy năm giờ sáng - vì sáng sớm tôi suy nghĩ sáng suốt hơn những lúc khác- và lập chương trình làm việc cho ngày đó, việc nào quan trọng nhất thì làm trước". Tôi vẫn không chừa, tôi xuẩn quá.
Nhưng các huấn luyện viên gìa gấp hai, bà tuổi họ lại không mệt chút nào. Tôi gọi điện thoại ngay cho viên chủ bút tớ báo này, bắt phải đăng một bài cải chính, trong đó phải ghi những kết quả tôi đã thâu hoạch được do phương pháp giáo huấn của tôi - và lẽ cố nhiên, tôi cho việc nhạo báng này là một trọng tội. Nhờ vậy, tinh thần lẫn cơ thể của ta được trong sạch, mạnh mẽ hơn.