Nhưng họ có giờ phút buồn tủi riêng của họ. Coi chừng nhiều cái được thích ưa hay oán ghét theo từng thời đại. Bạn gái không phải không bị nhục tình cám dỗ nhưng có thể dễ dàng đứng trên lãnh vực ái tình thuần tình cảm để tiếp chuyện lâu với người yêu.
Nhưng ai đâu buồn có lý do chớ họ sầu vô lý. Loại trừ những uế ảnh làm lem luốc hồn xuân của ta. Chiếc hoa hường nở, có vài hạt sương trinh chấp chóa ánh dương buổi sáng làm họ đứng nhìn say mê.
Nhưng họ có giờ phút buồn tủi riêng của họ. Phần đông những thanh niên nầy, bị hối hận vì sau cùng họ thấy hạnh phúc gia đình đòi hỏi những thực tế để được trường tồn. Hồi đó gặp đứa bé nào họ cũng xáp lại chơi giỡn.
Mà suy nghĩ làm sao được khi trí năng của bạn trai chưa đầy đủ: nhất là khi họ chưa có kinh nghiệm khôn dại trên đời. Tôi thấy nền tiểu học nên nhất định luyện óc nhớ, nền trung học luyện trí hiểu mà đừng nên bắt học sinh học thuộc lòng và ở đại học hiểu là tối hệ rồi nhưng hiểu mà không nhớ thì cũng dốt. Có nước hoa vô, lại hôi khẳn khẳn, hôi mặn nữa.
Họ chưa thấy rõ hình bóng gia đình đâu và hay tự nhủ: gia đình! Để lớn đã. Ước gì các linh mục chuyên lo các trách vụ tìm hiểu, hướng dẫn những tâm hồn bạn trai khi họ cần chia xẻ tâm sự. họ tự nhiên để ý đến đứctính .
Gia đình, quốc gia, vận mệnh thế giới đang thiếu những tâm hồn mạnh. Trong mục nầy tôi muốn cùng bạn tìm coi cuộc đời bạn đi về đâu: Tôi muốn hỏi lý tưởng của con người bạn. Họ hay bị hiểu lầm là phách.
Đọc đời tư của nhiều nhà tướng mà tên tuổi sống thiên thu như A Lịch Sơn đại đế, Nã Phá Luân, ta thấy lắm lúc về đường tình ái, họ yếu đuối, yếu hơn đàn bà. Bạn trai không khác nhiều ông chồng, nhiều người cha trong gia đình, chiều chiều nằm yên trên ghế bố đọc sách, ngắm cảnh, hút thuốc cố ý tránh sự ồn ào của con cái, của cuộc nội trợ. Tuần lễ sau họ mặc thứ cụt, cụt lắm có thể nói theo kiểu bình dân là chó táp mấy ngày không tới.
Hái hoa hường trong gai lá rậm. Mà gieo gió tất nhiên gặt bão. Còn đầu rối, râu không cạo, quần ống cao ống thấp, bị ong đánh ở mặt mà tự nhiên nói cười trước bạn gái, thì chỉ có những bạn trai khật khùng mới làm.
Con mắt bịt bạc đây phần lớn là tại trực giác chịu ảnh hưởng tình dục. Biết bao nhiêu cây bút có thẩm quyền đã ca tụng tình cao cả nầy. Nhưng khi tình cảm lóng xuống, lương tâm họ làm việc mạnh.
Họ có những mơ vọng huy hoàng về tương lai. Nền giáo dục buổi thiếu thời cho bạn trai nên cótính chất luyện tập (dressage) hơn là bắt ép lĩnh hội những của ăn tinh thần mà họ chưa đủ khả năng thụ nhận. Tất cả những yếu tố ấy nung đúc óc trách nhiệm của mẹ đối với con.